Η λατινική ονομασία του βοτάνου είναι Euphrasia officinalis. Η κοινή του ονομασία είναι Ευφρασία που προέρχεται από την ελληνική λέξη ευφροσύνη που σημαίνει «καλή διάθεση». Η αγγλική του ονομασία είναι Eyebright εξ αιτίας των θεραπευτικών της ιδιοτήτων.Ανήκει στην οικογένεια των Σκροφουλαριδών.
Είναι φυτό πολύχρονο και ποώδες με φύλλα αυγοειδή, οδοντωτά, άμισχα και αντίθετα. Το στέλεχος διακλαδίζεται στο πάνω μέρος. Έχει άνθη λευκά με μακρές φλέβες βιολέ. Στίγμα κίτρινο στο κάτω χείλος. Ανθίζει από τον Ιούλιο μέχρι τον Σεπτέμβριο. Έχει ύψος έως 20 πόντους. Είναι ιθαγενές στην Ελλάδα και έχει βρεθεί στην Πίνδο και τον Παρνασσό.
Περιέχει γλυκοσίδια περιλαμβανόμενης της aucubin, τανίνες, ρητίνες και πτητικό έλαιο. Είναι πλούσιο σε βιταμίνες A, C, περιέχει σύμπλεγμα βιταμινών Β, βιταμίνες D και E , πυρίτιο, ίχνη χαλκού και ψευδαργύρου.
Κατά τον μεσαίωνα η Ευφρασία χρησιμοποιήθηκε ως τονωτικό.
Χρησιμοποιούνται τα ξηρά αέρια μέρη του.
Συλλέγουμε ολόκληρο το φυτό κατά την ανθοφορία, στα τέλη του καλοκαιριού και το φθινόπωρο και το ξηραίνουμε σε μέρος που αερίζεται καλά.
Δρα ως αντικαταρροϊκό, στυπτικό και αντιφλεμονώδες.
Είναι ένα εξαιρετικό βότανο για τα προβλήματα των βλεννογόνων μεμβρανών. Ο συνδυασμός των αντιφλεγμονωδών και στυπτικών της ιδιοτήτων την κάνουν χρήσιμη σε πολλές παθήσεις. Εσωτερικά η Ευφρασία είναι ένα ισχυρό αντικαταρροϊκό και έτσι μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην ρινική καταρροή, στην παραρινοκολπίτιδα (ιγμορίτιδα) και σε άλλες συμφορητικές καταστάσεις.
Είναι περισσότερο γνωστή για τις παθήσεις των ματιών όπου βοηθά σε οξείες ή χρόνιες φλεγμονές, στο τσούξιμο και το δάκρυσμα των ματιών, καθώς και στην υπερευαισθησία στο φως. Σαν κομπρέσα, αλλά και με εσωτερική λήψη χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις επιπεφυκίτιδας και βλεφαρίτιδας.
Συνδυάζεται πολύ καλά στις καταρροϊκές παθήσεις με το Σολιντάγκο, τα άνθη Σαμπούκου και την Υδραστίδα. Στις αλλεργικές περιπτώσεις που επηρεάζουν τα μάτια μπορεί να συνδυασθεί με την Εφέδρα. Με τη μορφή λοσιόν για τα μάτια συνδυάζεται καλά με την Υδραστίδα και την αποσταγμένη Αμαμηλίδα.
Παρασκευάζεται ως έγχυμα. ρίχνουμε ένα φλιτζάνι βραστό νερό σε 1 κουταλιά του τσαγιού ξηρό βότανο και το αφήνουμε για 10-15 λεπτά. Σουρώνουμε και πίνουμε, τρεις φορές την ημέρα.
Για κομπρέσες, ρίχνουμε μία κουταλιά του τσαγιού ξηρό βότανο σε μισό λίτρο νερό και το βράζουμε για 10 λεπτά. Το αφήνουμε να κρυώσει λίγο. Υγραίνουμε την κομπρέσα (από βαμβάκι, γάζα ή μουσελίνα) στο χλιαρό υγρό, την στύβουμε ελαφρά και την βάζουμε πάνω στα μάτια. Την αφήνουμε για 15 λεπτά. Επαναλαμβάνουμε τη χρήση της κομπρέσας αρκετές φορές την ημέρα.

*Άρθρο του Σάκη Κουβάτσου στα Χανιώτικα Νέα