Η επιστημονική της ονομασία είναι Παπάβερι ή Μήκων η Ροιάς (Papaver rhoeas L.). Στη χώρα μας την συναντούμε με τις ονομασίες παπαρούνα, κουτσουνάδα, λαλές, πετεινός, μακουνίδα, τσάκρα κ.α.
Ανήκει στην οικογένεια των Μηκωνοειδών. Είναι φυτό μονόχρονο, τριχωτό, ύψους 30-80 εκατοστών, που περιέχει οπό (γάλα). Τα φύλλα είναι πτεροειδή. Τα άνθη κόκκινα άλικα με διάμετρο από 5 έως 8 εκατοστά. Υπάρχουν περίπου 50 είδη παπαρούνας σε όλο τον κόσμο. Η κοινή παπαρούνα που αναφέρουμε σήμερα (Papaver rhoeas) σε αντίθεση με το Αφιόνι (Papaver somniferum L.) δεν περιέχει μορφίνη. Τα πέταλα περιέχουν τανίνη, γλίσχρασμα και ίχνη αλκαλοειδών. Ο οπός της περιέχει τέσσερα αλκαλοειδή. Την ροιαδίνη, την ροιαγενίνη, την ροιαερυθρίνη Ι και την ροιαερυθρίνη ΙΙ. Το άνθος της είναι πλούσιο σε βλεννώδεις ουσίες και περιέχει ανθοκυανίνες (κυανιδόλη). Ανθίζει από τον Μάιο μέχρι τον Αύγουστο σε αγρούς και οργωμένα εδάφη, καθώς και σε αγρούς με σιτηρά.
Ο Διοσκουρίδης αναφέρεται στην παπαρούνα ως εξής «Μήκων ροιάς ωνόμασται δια το ταχέως το άνθος αποβάλλειν» ενώ ο Θεόφραστος προσθέτει ότι «φύεται εις τας αρούρας μάλιστα εν ταις κριθαίς και ομοιάζει και χωρίω τω αγρίω»
Για τους αρχαίους Έλληνες η παπαρούνα ήταν μία εξαιρετική λιχουδιά. Τα νεαρά φυτά της παπαρούνας τα μαγείρευαν όπως το σπανάκι, ανακατεμένα με άλλα χόρτα του βουνού. Πράγμα βέβαια που γίνεται ακόμη και σήμερα.
Την θεωρούσαν άνθος της Δήμητρας, θεάς της βλάστησης. Οι Ασσύριοι την αποκαλούσαν «κόρη των αγρών». Σύμφωνα με την Χριστιανική παράδοση φύτρωσε από το αίμα του Χριστού και για αυτό το λόγο έχει αυτό το μοναδικό χρώμα. Χρησιμοποιήθηκε επίσης ως μοντέλο ζωγραφικής από τους Μινωικούς χρόνους.
Για θεραπευτικούς λόγους χρησιμοποιούνται τα φύλλα της παπαρούνας. Αυτά συλλέγονται πρωί με ξηρασία, αφού στεγνώσει η δροσιά. Η αποξήρανσή τους θέλει προσοχή. Το βότανο δρα ως ήπιο ηρεμιστικό (διευκολύνει τον ύπνο) και αποχρεμπτικό. Δεν έχει βέβαια την ισχυρή δράση της Μήκωνος της υπνοφόρου. Μπορεί να μας βοηθήσει στο να καταπραΰνει τον ερεθιστικό βήχα και την καταρροή του αναπνευστικού. Τα πέταλα προστίθενται συχνά σε ροφήματα και μείγματα αρωματισμού χώρου. Το παρασκευάζουμε ως έγχυμα. Ρίχνουμε σε 1-2 κουταλάκια του τσαγιού ξηρά πέταλα ένα φλιτζάνι βραστό νερό, το σκεπάζουμε και το αφήνουμε 10-15 λεπτά. Σουρώνουμε και πίνουμε έως τρεις φορές την ημέρα.
Το σιρόπι που βγαίνει από τα άνθη χρησιμοποιείται ως μαλακτικό και καταπραϋντικό του βήχα.
Η παπαρούνα συμμετέχει σε συνδυασμό με άλλα βότανα για αναπνευστικά προβλήματα. Ένα μίγμα έχει ως ακολούθως: παπαρούνα 5%, μαρούβιο 35%, τουσιλάγκο 35% και μολόχα 25%. Υπάρχει ακόμη ένα μίγμα επτά βοτάνων που έχει ως εξής. Παπαρούνα 5%, μαρούβιο 15%, τουσιλάγκο 20%, άνθη μολόχας 15%, άνθη αλθαίας 15%, άνθη φλόμου 15% και άνθη μενεξέ 15%. Και αυτά τα μίγματα παρασκευάζονται ως έγχυμα. Ρίχνουμε δηλαδή σε 1-2 κουταλάκια του τσαγιού ξηρό μίγμ,α ένα φλιτζάνι βραστό νερό για 10-15 λεπτά.

*Άρθρο του Σάκη Κουβάτσου στα Χανιώτικα Νέα