Η λατινική ονομασία του βοτάνου είναι Reumus boldus (Πέουμος το μπόλντο). Ανήκει στην οικογένεια των Μονιμιϊδών. Είναι ένα μικρό αειθαλές δέντρο που φτάνει τα 6 μέτρα, ιθαγενές στην Χιλή και το Περού. Τα φύλλα του είναι αντίθετα , με βραχύ μίσχο και αρωματική οσμή. Ο φλοιός του είναι ρυτιδωμένος κατά μήκος με χρώμα ανοιχτοπράσινο και πολύ αρωματικός. Τα άνθη του είναι δίοικα, ωχροπράσινα στο χρώμα, μαζεμένα σε τσαμπί. Καλλιεργείται στην Ιταλία και τη βόρειο Αφρική αλλά κυρίως εισάγεται από τη Χιλή.
Παραδοσιακά τα φύλλα του μπόλντο χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση προβλημάτων που σχετίζονται με τη χοληδόχο κύστη και το ήπαρ. Οι σύγχρονες έρευνες συμφωνούν και τεκμηριώνουν αυτή τη χρήση. Διεγείρουν τη χοληδόχο κύστη και προστατεύουν το ήπαρ από τις τοξίνες. Ειδικότερα το μπόλντο αποτελεί ένα πολλά υποσχόμενο φάρμακο για την αντιμετώπιση της ηπατίτιδας. Περιέχει κυρίως στον φλοιό του διάφορα αλκαλοειδή με δομή απορφίνης, εκ των οποίων το κυριότερο είναι η μπολντίνη. Επίσης παράγει ένα αιθέριο έλαιο που περιέχει ασκαριδόλη, ευκαλυπτόλη και κυμόλη που δίνει στο βότανο τη χαρακτηριστική του οσμή. Περιέχει ακόμη φλαβονικά παράγωγα και μπολντογλυκίνη. Η μπολντίνη είναι τονωτικό της πέψης και ιδιαίτερα της εκκρίσεως της χολής. Το αιθέριο έλαιο και τα φλαβονικά παράγωγα είναι διουρητικά.
Το ρόφημα του βοτάνου ηρεμεί τα κουρασμένα άτομα διευκολύνοντας τα στην πέψη. Συνιστάται επίσης σε περιπτώσεις ηπατικής ανεπάρκειας. Το έγχυμα του βοτάνου και το βάμμα είναι ειδικό ίαμα για τα προβλήματα της χοληδόχου κύστης όπως οι χολόλιθοι και οι φλεγμονές. Χρησιμοποιείται επίσης όταν υπάρχει πόνος στα σπλάχνα που οφείλεται σε προβλήματα ήπατος ή χοληδόχου κύστης. Έχει ήπιες μαλακτικές και αντισηπτικές δράσεις στο ουροποιητικό σύστημα. Και για αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την κυστίτιδα.
Για τα προβλήματα της χολής συνδυάζεται καλά με υδραστίδα και αλθαία. Το μπόλντο επίσης το χρησιμοποιούμε στη σύνθεση πολλών ιδιοσκευασμάτων γιατί αναμειγνύεται εύκολα με τα άλλα φυτά που διευκολύνουν τη χώνεψη.
Τα φύλλα του βοτάνου παρασκευάζονται ως έγχυμα. Ρίχνουμε σε μία κουταλιά του τσαγιού ξηρό βότανο ένα φλιτζάνι βραστό νερό και το αφήνουμε σκεπασμένο 10-15 λεπτά. Σουρώνουμε και πίνουμε τρεις φορές την ημέρα.
Πρέπει να σημειώσω ότι δεν το χρησιμοποιούμε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Τέλος η χρήση του δεν πρέπει να ξεπερνά το χρονικό όριο των δύο έως έξι εβδομάδων. Επίσης το αιθέριο έλαιο του βοτάνου να αποφεύγεται γιατί η υπερβολική χρήση του μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο νευρικό σύστημα.
Το μπόλντο εκτός της δράσης του ως βότανο, για τους λαούς της νότιας Αμερικής είναι ένα αρωματικό μπαχαρικό που χρησιμοποιούν στην κουζίνα τους. Έχει θερμή και πικάντικη γεύση, κάτι σαν υποκατάστατο του ινδικού μασάλα. Κύρια το χρησιμοποιούν σε στο ψάρι, σε σάλτσες και ζωμούς. Το χρησιμοποιούν επίσης σε μανιτάρια και παστωμένα λαχανικά. Αν το δοκιμάσετε χρησιμοποιείστε μικρή ποσότητα, ίσα ίσα για να δώσετε γεύση, γιατί το άρωμα του είναι ισχυρό.

*Άρθρο του Σάκη Κουβάτσου στα Χανιώτικα Νέα