Η λατινική ονομασία του βοτάνου είναι Betula rendula (Βετούλη η κρεμοκλαδής) και στη χώρα μας τη συναντούμε στα βόρεια (Φαλακρό όρος, Παγγαίο, Βόρα και Πάϊκο) με την ονομασία σημύδα ή μπέτουλα. Το βότανο το συναντούμε σε πεδιάδες, σε δροσερά δάση και υγρούς τόπους σε όλη την Ευρώπη και τη βόρειο Ασία.
Η σημύδα είναι κομψό και γεμάτο χάρη δέντρο που φτάνει σε ύψος μέχρι τα 15 μέτρα. Έχει λεπτά, ντελικάτα κλαδιά και φύλλα που κινούνται εύκολα στον άνεμο. Ο απαλός και ασημόχρωμος φλοιός είναι χαρακτηριστικός και οι δενδροστοιχίες με σημύδες αποτελούν μοναδικό θέαμα το φθινόπωρο. Το δέντρο χαρακτηρίζεται από τον λευκό, παπυρώδη φλοιό του, που αποσπάται κατά πλάκες. Η βάση του κορμού είναι γκρίζα και με ρυτίδες. Τα κλαδιά φέρνουν μικρά εξογκώματα. Δέντρο φυλλοβόλο. Φύλλα εναλλασσόμενα, ωοειδή, οξύληκτα, οδοντωτά, που το φθινόπωρο αποκτούν χρυσοκίτρινο χρώμα. Είναι δέντρο που αυτογονιμοποιείται και ο καρπός του είναι κηρός και αρραγής.
Το όμορφο αυτό δέντρο ήταν γνωστό εκατοντάδες χρόνια πριν για τις θεραπευτικές του ιδιότητες. Οι λαοί της Σιβηρίας τη θεωρούσαν το Κοσμικό Δέντρο και για τους Ρώσους ήταν το σύμβολο της άνοιξης. Οι Κέλτες τη θεωρούσαν το δέντρο των νεκρών (τους σκέπαζαν με τα φύλλα της) αλλά πάνω από όλα τη είχαν ως σύμβολο μεταμόρφωσης γιατί φύτρωνε στα υψηλότερες πλαγιές από όλα τα άλλα φυλλοβόλα δέντρα.
Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται τα νεαρά φύλλα και ο φλοιός. Τα φύλλα συλλέγονται στα τέλη της άνοιξης ή το καλοκαίρι. Όταν συλλέγεται ο φλοιός δεν πρέπει να αφαιρείται ολόκληρος δακτύλιος γύρω από τον κορμό, γιατί το δέντρο θα μαραθεί.
Τα νεαρά φύλλα της σημύδας, είναι πλούσια σε σαπωνίνες. Περιέχουν ένα φλαβονικό διουρητικό παράγωγο, την υπεροσίδη, τερπένια και τανίνες. Τα μάτια περιέχουν ένα πτητικό έλαιο. Ο φλοιός περιέχει μπετουλινόλη (καμφορά της μπετούλας) και ένα γλυκοσίδιο (την μπετουλοδίση).
Δρα ως διουρητικό, αντισηπτικό και τονωτικό.
Τα φύλλα της σημύδας είναι αποτελεσματικό ίαμα για την κυστίτιδα και άλλες λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος. Επίσης αποβάλλουν τη περίσσεια του ύδατος από το σώμα. Ίσως λόγω της καθαριστικής και διουρητικής της δράσης, το φυτό αυτό έχει χρησιμοποιηθεί για την ουρική αρθρίτιδα, τους ρευματισμούς και τους ήπιους αρθριτικούς πόνους. Ο φλοιός καταπραΰνει τον μυϊκό πόνο αν χρησιμοποιηθεί εξωτερικά, βάζοντας την εσωτερική υγρή πλευρά του φρέσκου φλοιού πάνω στο δέρμα.
Η σημύδα μπορεί να συνδυασθεί με αρκτοστάφυλο για ουρικές λοιμώξεις, ενώ για τον ρευματικό πόνο συνδυάζεται καλά με τη μαύρη ιτιά.
Παρασκευάζεται ως έγχυμα. Ρίχνουμε σε 1-2 κουταλιές του τσαγιού ξερά φύλλα σημύδας ένα φλιτζάνι βραστό νερό και το αφήνουμε για 10 λεπτά. Σουρώνουμε και πίνουμε τρεις φορές την ημέρα. Υπό μορφή βάμματος, παίρνουμε 1-2 ml βάμματος τρεις φορές την ημέρα.

*Άρθρο του Σάκη Κουβάτσου στα Χανιώτικα Νέα