Η λατινική ονομασία του είναι Camelia sinensis (Καμέλια η σινική). Είναι γνωστό στην Κίνα ως Τσα (Cha) και είναι ισχυρό φαρμακευτικό βότανο. Οι Κινέζοι το πίνουν από το 3000 π.Χ και το θεωρούν καλό διεγερτικό , στυπτικό που καθαρίζει το φλέγμα και πεπτικό φάρμακο.
Οι θεραπευτικές ιδιότητες βρίσκονται στα φύλλα του φυτού.
Υπάρχουν τρεις τύποι τσαγιού (πράσινο, μαύρο και οολόνγκ) που φτιάχνονται από τα φύλλα του ίδιου είδους φυτού.
Η χημική σύσταση του τσαγιού εξαρτάται από την ηλικία των φύλλων και τον τρόπο επεξεργασίας τους.
Τα νεαρά νωπά φύλλα και οι οφθαλμοί των φύλλων τοποθετούνται σε τηγάνι σε δυνατή φωτιά και μετά διπλώνονται ή ξηραίνονται για να φτιάξουν το πράσινο τσάι. Είναι πλούσιο σε πολυφαινόλες (αντιοξειδωτικές ουσίες). Τα αντιοξειδωτικά είναι φυσικά συστατικά που συμβάλλουν στην καταπολέμηση των βλαβερών για τον οργανισμό ελευθέρων ριζών οξυγόνου, οι οποίες πιστεύεται ότι προκαλούν ασθένειες, όπως ο καρκίνος και τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Επιστημονική έρευνα που δημοσιεύτηκε στο International Journal of Cancer αναφέρει ότι η κατανάλωση πράσινου τσαγιού μειώνει κατά 50% τον κίνδυνο για εμφάνιση γαστρίτιδας, που θεωρείται ότι προηγείται πολλών περιστατικών καρκίνου του στομάχου.
Το πράσινο τσάι είναι πλούσιο σε φθόριο και μπορεί να βοηθήσει απέναντι στον κίνδυνο της τερηδόνας στα δόντια. Είναι επίσης χρήσιμο για τα τσιμπήματα των εντόμων και την αναχαίτιση της αιμορραγίας.
Το τσάι οολόνγκ γίνεται μετά την μερική ζύμωση φύλλων που έχουν μαραθεί στον ήλιο.
Το τσάι οολόνγκ είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό στη μείωση των επιπέδων χοληστερόλης μετά από λιπαρά γεύματα. Ιάπωνες ερευνητές ισχυρίζονται ότι το τσάι οολόνγκ μπορεί να μειώσει την υψηλή πίεση του αίματος και να περιορίσει τον κίνδυνο αρτηριακής νόσου.
Το μαύρο τσάι είναι η ποικιλία που προκύπτει μετά από την πλήρη ζύμωση.
Προέρχεται από την οξείδωση του πράσινου τσαγιού. Μετά την ξήρανση, μέσω περιστρεφόμενων κυλίνδρων σπάει το κυτταρικό τοίχωμα και ελευθερώνονται τα ένζυμα.
Μετά γίνεται η ζύμωση στους 26 C. Κατά τη διάρκεια της ζύμωσης το πράσινο χρώμα γίνεται κόκκινο και μετά μαύρο. Λειτουργεί περισσότερο σαν τονωτικό- διεγερτικό. Έχει ανάλογες ιδιότητες με το πράσινο τσάι αλλά με πολύ μικρότερη δράση.
Άτομα που υποφέρουν από ακανόνιστο καρδιακό παλμό, έγκυες και μητέρες που θηλάζουν, πρέπει να μην καταναλώνουν περισσότερο από δύο κούπες τσαγιού την ημέρα γιατί τα υψηλά επίπεδα ακαλοειδών τύπου καφεΐνης που περιέχει μπορεί να αυξήσουν την καρδιακή συχνότητα. Επίσης όσοι πάσχουν από έλκος στομάχου πρέπει να αποφεύγουν την υπερβολική κατανάλωση γιατί η πικρή γεύση μπορεί να διεγείρει την παραγωγή γαστρικού οξέος.
Το τσάι παρασκευάζεται ως έγχυμα. Ρίχνουμε ένα φλιτζάνι του τσαγιού πάνω σε ένα κουταλάκι του γλυκού τσάι και το αφήνουμε ανάλογα με τον τύπο του τσαγιού. Αν είναι πράσινο 2-3 λεπτά , αν είναι οολόνγκ 4 λεπτά και αν είναι μαύρο 5 λεπτά.

*Άρθρο του Σάκη Κουβάτσου στα Χανιώτικα Νέα